Domalan Mantarı

 

Ismi sizlere garip gelebilir ama, gerçekten yenilebilen bir mantar türü domalan.

Sapka
Mantar, küremsi, birazca uzun ve armut veya sogan, patates seklinde, 3 cm kadar ceviz büyüklügündedir. Yüzeyi derin, dar oluklu, labirent gibidir. Dis kismi kösele gibi, esnek ve sari esmer renktedir. Gençken saman rengindedir, daha sonra esmer ve pas rengine degisir. Yüzeyi ince tüylüdür, bilhassa dibinde, bükülmüs yuvarlak, ince esnek iplikler vardir.

Etli Kisim
Yarikli, kati ve baslangiçta beyazimtraktir, daha yaslandigi zaman zeytin yesili kahverengi olur ve lapa gibi bir kitle halinde erir. Kuruyunca oldukça serttir ve renk bakimindan sarimtraktir.

Koku
Önceleri zayiftir, daha sonra gübre suyu veya hayvan pisligi gibi fenadir.

Yetisme Yeri ve Zamani
Oldukça nadir bulunan bu mantar her yerde yetisebilir. Özellikle kumlu igne yaprakli ve çam mesçereleri topraginda yapisi toprak içinde olmak üzere gelisir. temmuz-Ekim aylari arasinda görülür.
Domalan mantarinin bir baska türü de asagida resmini gördügünüz, Rhizopogon rubescens olarak adlandirilan mantardir. Bu mantar da toprak içinde gelisir.

Rhizopogon rubescens

Bu Domalan mantari türünde; Mantar topraga tamamen gömülü veya kismen disari çikmis olabilir. Büyüklügü 4 x 7 cm kadardir. Düzensiz sekilde küre gibidir. Toprak altinda iken genç mantar saf beyazdir, bastirilan kisimlari gül rengi ila pembeye döner. Toprak disina yeni çikartilanlar önce beyazdir, daha sonra yukari kismi zeytin yesili lekeli sarimtrak, asagi kismi beyazimtrak olur, yasli nümuneler daha da koyulasir, kuruyunca kahverengi veya siyah lekeli esmer bir renk alir.
Dis Kisim: Yüzey hemen hemen düzgündür, fakat bazi sirtlar, kanallar ve çöküntüleri vardir. Yarim milimetre kadar kalinlikta, taze iken saf beyazdir, kesildigi zaman et gibi pembeye veya gül rengine döner. Yapiskan olmayip, birçok kahverengi kristaller ve siki sekilde bir araya gelmis ipliklerden ibarettir.
Iç Kisim: Taze iken saf beyazdir, bastirildigi zaman pembemsi olur, ancak zaman gelince kesilen kisimlarda pembelik kaybolur ve yasli nümuneler kesildigi zaman soluk kahverengilesir, kuruyunca soluk zeytin yesili rengini alir. Oldukça kati ve dayaniklidir. Önceleri tadi ve kokusu yoktur. Kurutulanlar da kokusuzdur, kendi kendine yok olmakta olan nümuneler çürümekte olan elma veya çilek gibi güzel bir kokuya sahiptir ki bu durumda mantar böcekler tarafindan istila edilmis haldedir.
Spor izi: Açik esmerimtrak saridir.
Yetisme Yeri ve Zamani: Kisin ve sonbaharda, kumlu çiplak topraklarda ve- ya ince çayirliklarda, daima çam, sedir ve mese agaçlarina yakin ve bunlarin altindaki toprak üzerindeki gevsek ölü yaprak tabakasinin hemen altinda gelisir.

 

 

Fiyati

Yermantari (Trüffel) en pahali yenilebilir mantar:
1 Kilo yermantari ~ 9,000.00 EUR (yani ~ 18,000 YTL), Japonyada ise 15,000.00 EUR (~30,000 YTL)

Ak yermantari cok fart atiyor, bir taraftan mevcudiyeti ve taleb lere bagimli. Hava durumlari ve iklim sartlarina göre "iyi" veya "kötü" yermantari seneleri var.

Büyüklügü ve seklide fiyati etki yapabiliyor:

Büyük yermantari kücük mantarina hacmine orantili olarak daha az yüzeyi vardir.

Iki kisilik normal bir yemek miktari icin (~ 20 - 25 gram) in fiyati ~ 40 - 60 EUR (80 ~ 120 YTL)

Dünyanin en büyük dagitici sirketler Fransa ve Yeni Zelanda da.

Die weltweit größten Trüffellieferanten sind Frankreich und Neuseeland.

http://de.wikipedia.org/wiki/Tr%C3%BCffel

 

Ilkbaharda yagmur sonrasi hemen kuruyan kumlu topraklarda fruktifikasyonu toprak altinda yetistiginden toprak yüzeyinde olusturdugu çatlaklardan bulunabilir. dünyanin en degerli ve makbul mantar türü olup Amerika da kilosu 2000 dolardan alici bulmaktadir.ülkemizin florasinda bulunmakta olup daha çok findik ve mese agaçlari ile mikorizal iliski içindedir. çok keskin bir kokusu oldugu için hasati egitilmis köpek ve domuzlarca yapilir.

Cinsler:

• Terfezia arenaria
• Terfezia boudieri
• Terfezia claveryi
• Terfezia leptoderma
• Terfezia leonis
• Terfezia terfezioides (= Mattirolomyces terfezioides)

• Tirmania nivea

 

 

'Domalan' Mantarini Topla Para Kazan

Konya, Karaman ve Aksaray'da büyük ilgi gören ve afrodizyak özelligi oldugu belirtilen 'domalan' mantarini toplamak isteyen vatandaslar, nisan yagmurlarinin ardindan adeta arazilere akin etti.

Hemen her yerde yetisebilen ancak oldukça nadir bulunan bir tür olan domalan, özellikle Konya ve yöresinde vatandaslardan büyük ilgi görüyor.

Ilkbahar ile birlikte genellikle gruplar halinde mantar toplamaya çikan vatandaslar, topladiklari mantari, evde tüketiyor ya da semt pazarlarinda kilosu 30 TL 'den satiyor.

Selçuk Üniversitesi Mantarcilik Uygulama ve Arastirma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Celaleddin Öztürk, “terferia” cinsi olan ve birkaç çesidi bulunan bu mantar türünün, özellikle Kumlu topraklarda yetistigini belirtti.

Prof. Dr. Öztürk, domalan mantarinin Iç Anadolu ve Güney Dogu Anadolu Bölgeleri'nde daha yaygin oldugunu ifade ederek, “Bu türü, domalan otunun yetistigi her yerde bulmak mümkün. Nisan yagmurlarinin ardindan insanlar mantar için arazilere çikiyor” dedi.

Domalanin yenilebilir, zehirsiz bir tür oldugunu dile getiren Prof. Dr. Öztürk, söyle konustu:

“Domalan otunun bulundugu yerde toprak altinda kabarir. Patatese benzeyen bir sekli vardir. Bu mantar türünü bilen köylüler tarafindan kolaylikla fark edilerek bulunur. Arazide çok nadirdir. Çok lezzetli olan bu mantar türünü insanlar evlerinde tüketmek ya da semt pazarlarinda satmak için topluyorlar. Konya ve yöresinde birçok bölgede insanlari arazilerde mantar ararken görmek mümkündür. Domalan mantarina bu derece yogun ilgi gösterilmesinin afrodizyak etkisinden kaynaklandigini düsünüyorum. Afrodizyak etkisi oldugu için çok aranan bir tür. Özellikle Araplar çok fazla tüketiyor.”

Prof. Dr. Öztürk, mantarlarin genel özelligini tasiyan ve protein açisindan zengin olan domalan mantarinin, domalan otu ile birlikte yetistigi için kültürünün yapilamadigini da sözlerine ekledi.

VERIMLI GEÇECEK YILIN MÜJDECISI

Karaman Tarim Il Müdürü Hikmet Dogru da domalanin çok degerli bir tür oldugunu ve Karaman'da da birçok bölgede oldugu gibi ilkbahar ile birlikte vatandaslarin bu mantar türünden toplamak için dogaya çiktigini söyledi.

Uygun sicaklik ve nem buldugunda her yerde yetisebilen domalanin kirmizi et kadar besleyici ve çok lezzetli oldugunu anlatan Dogru, “Yagisa bagli olarak sayisi artan bir mantar türü. Yagis ne kadar fazla olursa arazide domalan bulmak o kadar kolay olur. Bu özelligi ile de çiftçilere verimli bir yili da müjdelemis olur” dedi.

Bir internet sitesine verdigi ilanda “Domalan mantari toplama konusunda bilgiliyim, bu isin ticaretini yapmak ve disa açilmak istiyorum” diyen Konyali girisimci Turgut Alkan ise kendi topladigi ve köylülerden satin aldigi domalan mantarlarini, kilosu 100 TL'den Almanya'ya sattigini belirtti.

 

 

bikaç örnek :))

 

 

Malzemeler
6adet yumurta
2adet domalan
1adet sogan
5dal maydanoz
1kasik margarin
karabiber
tuz

Yemek Tarifi
Domalanlari soyup yikayin, ortadan ikiye bölün ardindan yarim santim kalinlikta yarim ay seklinde dograyin. Sogani da ayni sekilde dograyin ve domalanlar ile beraber yarim kasik yagda sote edin. Yumurtalari bir kapta çirpin, içine tuz, karabiber ve kiyilmis maydanoz ekleyin. domalanlari katin. Kalan yagi tavada kizdirip hepsini tavaya dökün. Yumurtalar da pisince servis tabagina çikartin.

 

 

DOMALAN BORANISI (NIGDE)
(Keme Boranisi)

Nigde Valiligi

Malzemeler.
1,5 kg keme
1,5 kg. orta yagli parça et
2 su bardagi yogurt
2-3 dis sarimsak
2 yemek kasigi sade yag
tuz

Yapilisi:
Etler kusbasi dogranir, tencerede yag ile 15-20 dakika kavrulur Kemeler yikanip findik büyüklügünde dogranir Kavrulmus ete ilave edilip kemelerde hafif kavrulur Üzerine 3-4 su bardagi su ilave edilip et ve kemeler yumusayincaya kadar pisirilir. Köfteler yapilir. Yemegin üzerine küfteler konarak servis yapilir.

Not: Keme, Adanolunun bazi yörelerinde "Domalan" denilen patates cinsinden yabani bir sebzedir.

 

 

 

Keme Kebabi

Malzemeler: 400 gr. kemiksiz kuzu kolu . 100 gr. kemiksiz kuzu gerdani . 200gr. kuzu kuyruk yagi . 40 adet, ceviz büyüklügünde keme . tuz . karabiber. Yapilisi: Önce kemeleri güzelce yikayalim; çünkü çikarildigi topragin bütün dokusunu üzerinde tasimaktadir. Daha sonra pütürlü tasla dis yüzeyini temizleyelim ve tekrar yikayalim. Kemeyi ortadan ikiye bölüp, keme delici yardimiyla dikkatle ortalarindan delelim. Kuzu kolu kuzu gerdani ve kuyruk yagini bugday tanesi büyüklügüne gelinceye kadar zirhtan geçirelim. Aman dikkat ezmeyelim. Eger bu imkana sahip degilseniz, eti kasapta tek çekimle makineden geçirerek istenen ete ulasabilirsiniz. Ancak bu pek de makbul sayilmaz; hele hele kasabin biçagi körse etiniz ziyan olmus demektir! Simdi biz zirhlamis oldugumuz ete -yani zirh kiymasina-; tuz ve karabiber ekleyerek harmanlayalim. Dövme yuvarlak sislere bir parça kiyma, bir parça keme gelecek sekilde dizelim daha sonra kor'dan kül'e dönmeye baslayan mese odunu atesinde yakmadan pisirelim. Keme kebabi mutlaka yesil sogan piyaziyla yenmelidir.

bu kadar önemli oldugunu bilmiyordum domalan:)))